Kastelentocht Doorn
Op de historische gronden van Huis Doorn, waar de laatste Duitse Keizer Wilhelm II verbleef, trappelen de paardenhoeven en kraken en rammelen de wielen van authentieke rijtuigen. De menners en passagiers dragen historische kleding, passend bij hun rijtuig. Zij maken zo de historische beleving compleet. Sinds 1966 vertrekken vanaf de Keizersweide tientallen authentieke rijtuigen, zoals Glaslandauers en Franse Tilbury’s, voor een optocht langs kastelen en landgoederen in de omgeving. Traditiegetrouw op de derde zondag van augustus. Vereniging de Stichtse Aanspanning Doorn, opgericht in 1965, is al jaren de grote kracht achter het evenement.
De oorsprong van de Kastelentocht ligt bij de jaarlijkse ritjes die menverenigingen in de regio maakten. Patricia van Boheemen, lid van werkgroep Kastelentocht Doorn, vertelt: ‘die tochtjes zijn ze blijven herhalen en nu zijn we 58 jaar verder en zijn de ritjes uitgegroeid tot de Kastelentocht.’ Het is een jaarlijks terugkerende traditie die openstaat voor iedereen die met een authentiek rijtuig mee kan rijden. De deelnemers zorgen ervoor dat alles tiptop in orde is. Ze poetsen de paarden en spannen ze in met hun mooiste tuig.
De tocht is opgedeeld twee etappes: een ochtendronde en een middagronde, met elk een eigen route. Van Boheemen stond als klein meisje langs de route en keek vol bewondering naar de verschillende rijtuigen en paarden die aan haar voorbij trokken. Het inspireerde haar om zelf met paarden te gaan werken en vele jaren later lid te worden van de werkgroep die de kastelentocht organiseert. En ook nu nog staan jong en oud aan de weg om stoet te aanschouwen.
Een feestelijke dag
Op de dag van de Kastelentocht is er naast de tocht meer te beleven voor de bezoeker. In de pauze kunnen bezoekers tussen de paarden en aanspanningen lopen en in gesprek gaan met de menners. Tijdens de editie van 2025 was er ook een autoclub met oude auto’s aanwezig. De bezoekers vergaapten zich aan de oldtimers. En voor de jonge kinderen is het populaire stokpaardrijden, ook wel hobbyhorsing, een nieuw onderdeel. Hobbyhorsing is een mix van turnen en paardrijden. Met hun eigen stokpaard, of een geleend exemplaar, doen kinderen mee aan een springparcours. En, tijdens de middagrit is er een roofvogelshow op het terrein van Huis Doorn. Als de koetsen in de middag voor de laatste keer door het poortgebouw de Keizersweide betreden volgt er een feestelijke afsluiting.
Dierenwelzijn en veiligheid
De afgelopen jaren is er in het publieke debat meer aandacht voor het welzijn van dieren. De gezondheid van de paarden is voor de organisatoren van cruciaal belang. Paard en koetsier moeten goed op elkaar ingespeeld zijn en de koetsiers zijn ten alle tijd verantwoordelijk voor het welzijn van de paarden. In de pauze krijgen de paarden rust en worden ze verzorgd. Behalve een hoefsmid is er een dierenarts van de Universiteit Utrecht aanwezig om te kijken of de paarden fysiek nog in orde zijn. Bovendien houdt een door de Koninklijke Nederlandse Hippische Sportfederatie opgeleid persoon toezicht.
Waar vroeger mensen veel meer gewend waren aan een paard en wagen op de straat is dat tegenwoordig veel meer een zeldzaamheid. Sinds de jaren zestig is bovendien de drukte op de straat is toegenomen. Om de veiligheid van zowel deelnemers als bezoekers te waarborgen, treffen de organisatoren allerlei maatregelen. Er worden dranghekken geplaats en via het programmaboekje krijgen de bezoekers veiligheidsinstructies. Er is ook een mooi samenwerking met vrijwilligers van scouting Thorheim in Doorn. Zij begeleiden de tocht en zijn allemaal gediplomeerd verkeersregelaar.
Erfgoed verbonden met elkaar
Kastelentocht Doorn staat niet op zichzelf, het heeft een sterke relatie met het erfgoed in de omgeving. De tocht voert langs door rijke Hollanders aangelegde buitenplaatsen. Zoals start- en eindpunt Huis Doorn, mede bekend als ballingsoord van de laatste Duitser Keizer, het neogotische Landgoed Sandenburg en rijksmonument Groenestein. Ook blindeninstituut Bartiméus wordt aangedaan. Daar genieten de bewoners van de geuren en het getrappel van de optocht.
Er is ook een mooie samenwerking met Bloemencorso Leersum, ook bijgeschreven in de Inventaris. Het corso vindt plaats in hetzelfde weekend in het naburige dorp. De net verkozen Leersumse bloemenkoningin rijdt in de ochtend mee op een van de rijtuigen. Een andere bijzonder deelnemer aan de tocht is de burgemeester van de Utrechtse Heuvelrug, Frits Naafs.
Deze twee ruituigen worden verzorgd door Teun en Pleuni Reedijk, stalhouders uit Tienhoven. Teun Reedijk is verzamelaar van ruituigen, koetsier en restaurateur. In een van de stallen van zijn boerderij heeft hij een indrukwekkende verzameling rijtuigen; van assepoesterkoetsen en een 19e eeuwse postkoets van Van Gend & Loos tot rijtuigen van de brandweer en bakker. Met deze rijtuigen gaan Teun en Pleuni Reedijk langs allerlei festiviteiten in het land, zoals de Kaasmarkt in Woerden. De rijtuigen worden ook gebruikt voor bruiloften en begrafenissen. Het onderhouden en restaureren van de rijtuigen is een waar ambacht. Voor Teun Reedijk zijn rijtuigen en paarden zijn leven.
“De een gaat op vakantie naar het buitenland, ik ben hier nog lang niet uitgekeken. Rijtuigen onderhouden, mensen de ruituigen laten zien en ze kennis laten maken met de rijtuigen, dat is waar ik voor leef.” – Teun Reedijk
Er zijn ook voldoende mensen waar Reedijk zijn passie mee kan delen. Jaarlijks bezoeken 7500 tot 10.000 Kastelentocht Doorn door langs de route te staan om deel te nemen aan de activiteiten op de Keizersweide.
Een blik op de toekomst
Binnen de vereniging is ook aandacht voor het documenteren van het erfgoed. De werkgroep Historisch Gerij documenteert en certificeert het rijdend erfgoed dat in particulier bezit is. Het doel is om de kennis en het erfgoed zo te behouden voor de toekomst. De werkgroep legt bijvoorbeeld vast hoe oud het rijtuig is en welke verhalen eraan verbonden zijn. Maar ook de gebruikte materialen, kleuren en afmetingen. Informatie die bijvoorbeeld handig is bij het restaureren van het rijtuig.
Ook de werkgroep van de Kastelentocht heeft de blik op de toekomstige generaties. De afgelopen jaren was het niet altijd eenvoudige om de financiën voor het evenement rond te krijgen en genoeg vrijwilligers op de been te brengen. De werkgroep zet zich dan ook actief in om het evenement levend te houden. Van Boheemen zou het eeuwig zonde vinden als het evenement stopt. “Het is een stukje cultureel erfgoed.Dat motiveert ons iedere keer weer om dit te organiseren.” De werkgroep zet zich in om de banden met de lokale middenstand aan te halen en het omlijsten programma uit te breiden. Een koppeling aan het in 2025 voor het eerst georganiseerde dorpsfeest in Doorn is ook een optie.
Meer lezen
Vereniging de Stichtse Aanspanning Doorn – Informatie – De Stichtse Aanspanning
Stalhouderij Reedijk – Voor een unieke gebeurtenis in uw leven – Stalhouderij Reedijk
Huis Doorn – Ontdek de geschiedenis – Museum Huis Doorn